Priştine’nin sokaklarından anarşistler geçti

Yirmi yılı aşkın süredir Balkanlardaki anarşist yayınevlerini ve kolektifleri, inisiyatifleri bir araya getiren Balkan Anarşist Kitap Panayırı’nın on altıncısı, 5-7 Temmuz 2024 tarihleri arasında Priştine’de düzenlendi. 29 ülkeden 32 farklı inisiyatif ve 250’yi aşkın katılımcının yer aldığı panayıra ben de katılma fırsatı yakaladım. Orada geçirdiğim üç gün ile ilgili notlarımı paylaşmak istiyorum.

Meseleye aşina olan ya da en azından daha önce denk gelen herhangi biri için anarşistin yanında kitap fuarı yerine panayır sözcüğünün kullanılması belki de kulak tırmalıyor olabilir, bilmiyorum ancak mevcut durumun bende uyandırdığı his için panayır, fuardan daha uygunmuş gibi geliyor -anlam itibarıyla bir fark yoktur belki, bunu da bilmiyorum. Anarchist Bookfair için Anarşist Kitap Fuarı ifadesi kullanılsa da kitap fuarı dendiğinde akla ilk gelen görüntüden bir hayli uzak bir organizasyondan bahsediyoruz. Bu etkinliklerde yalnızca kitapların sergilendiği stantlar bulunmuyor, gün boyu ziyaretçilerini bekleyen stantların yanı sıra kimi zaman hararetli tartışmaların da yaşanabildiği çeşitli konuşmalar ve oturumlar yapılıyor, isteyenler eserlerini sergilerken diğer bir tarafta da dans gösterilerine şahit olunabiliyor. Genellikle mutfak benzeri bir alan oluşturuluyor ve burada da herkes el birliğiyle çalışıyor. Lafı uzatmayayım, kitap fuarı ifadesinin gösterdiğinden daha geniş bir muhteva söz konusu olduğu için panayır sözcüğünü tercih ettiğimi belirteyim: Panairi Ballkanik Anarkist i Librit yani Balkan Anarşist Kitap Panayırı.

Panayırın büyük bir bölümü Termokiss adı verilen bir merkezde gerçekleştirildi. Priştine’nin şehir merkezine yaklaşık iki kilometre uzaklıkta yer alan, turistik noktalara görece uzak ama yerleşim yerlerine yakın olan Termokiss, önceleri Termokos isimli bir şirket tarafından inşa edilip sonrasında kaderine bırakılan bir bina aslında. Gönüllü bir toplulukça el ele verilmiş, restorasyonu yapılmış ve alternatif bir buluşma merkezi halini almış. Panayır boyunca anarşistlerin evine dönüşen mekân, diğer zamanlarda da sergi alanından bit pazarına varıncaya dek epey farklı kimliklere bürünebiliyormuş. Şehrin merkezi sayılabilecek Nene Tereza’dan Termokiss’e yürüyerek gitmek için Bill Clinton Bulvarı’ndan geçmek gerekiyor. Bill Clinton’dan sonra Termokiss’i görmek ise insana gerçekten nefes aldırıyor. Panayırın yapıldığı üç gün boyunca aynı yolu yürüdüm ve yol boyunca diğer anarşistlerle karşılaşmak bana hem keyif hem de huzur verdi. Üç gün boyunca Priştine’nin sokaklarından anarşistler geçti.